Tuktu

Kay kuchikunaqa lluptimurqaku kikillankuchu icha awkikunachu kachaykaramurqaku? Qayninparaqmi warmataqa nini: aman piñachinkichu urqu apukunataqa, waqaypaqmi ñakakuchwanchik. Arí, niwachkarqan. Icha machaypa tuqunta yaykurqurqa, imaynaya tapuymanpas karupiraqmi tiyan. Imatataq kuchikunari kaypi ruwanman? Icha muspachkanichu? Allintam rikuchkani. Chayqaya uchuy kuchichakunapas allqay allqaycha puriykachachkanku. Apu Kuyu imallatapas niway. Qam kacharirqamuptikiqa piñasqachá kachkanki. Amayá ñuqapaqqa piñakullaychu, papito lindo. Warman riki imapas ruwaqqa.

Chayna nichkaptillansi uku wayqumanta huk kuchikunapas qispimusqaku wakanpaq yaku suyachisqanman pacha. Allinta rikuykuptinqa manas kuchikunallachu qispimusqakuqa.

—Kay qanraqa, chikichu imaynan? Maymantataq hamurqun, kaynatañari?

Runakunatas qayakun yanapachikunanpaq. Ninatas rupachin, qusñichinsi, manas imapas atipanchu. Uku sunqunpiñataqsi utiq umayuq kasqanta yuyaymanan muspachkaqhinaraq. Wakinnin runakunapas manas tukuy imata ruwachkaptinpas rikurimusqakuchu, chaywanqa aswansi sapallan tukuy imatañapas umanman churaykuq.

—Tukucha, Tukucha, uchuy kuchichakunatan wañurachinqa riki, wasi ukupi llapanta llawiykamun.

Tukuchaqa manas imatapas kutichillasqachu. Huklawninpiñataqsi kuchikunawan qispimuqkunaqa sachamanpas huntaykuchkasqaña.

—Yawlláy, pachaqa tukurqunqachá, imamantañataq ñakarichiwanri? Apu Kuyu, uma muyuchus kasqanki? Ñuqaqa manan imatapas ruwallarqaykichu.

Mancharisqallañas waqakuqhinaraq rabyaspa tapukusqa. Chaynachkaptillansi qunqayllamanta, yananiraq llantu ukumanta, huk rimay uyarichikamusqa:

—Upachus kasqanki? Yakuwanyá talliykuy tiyarinanpaq.

Tallinsá. Ichaqa manas tiyarinchu. Kuchikunañataqsi tukuyta yaku ukupi ruwaykuchkanku, llakipaq quchpaspa. Payqa aswansá uchuy kuchichakunamanta animal vidachata llakikuykun.

—Kunanqa karahu huntanqachiki, hinaspa wañuchinqa. Ñuqatapas wañuchiwanqachá.

Nispas, mana ima atiqhina, wasinman yaykurqusqa wañuy suyakuqña. Manasá kuchichakunataqa apasqataqchu. Aswansi, ayamarqaypaq wawatantakunata huñurpakuspa kawituman apaspa kumparparikusqa.

—Chikipas imapas kay. Sipiwaypas. Kaykunawanqa hawkallam ripukusaq. Animuyqa mikustinchiki huk kawsayman purikunqa.

Achikyarqamuptinqa, rikcharinsi, manas wañusqachu. Lluqsiptinpas manas imapas kasqachu. Yakupas chuyay chuyaysi tarikusqa. Wasikunatas watukasqa tapukuq, runakunaqa tiyakullachkasqakusá. Hinaspas kusisqallaña muspaypaq pinsakuspa, wakanta chawasqa. Ichaqa, wasin ukuman uraykuchkaptinsi, qunqayllamanta, wasanpi tuqsikuq nanayta musyakuspa panpaman kunparpakusqa.