Atuqpa sunqu rurun
Judith Amaranta Huiza Soto
Pillpintupa rapranhina, Sapinchikta yuyarisun, Pawkar qinti
Pillpintupa rapranhina
Kaypim kachkani
pillpintupa rapranhina,
makiypas pawachkan llantunhina,
sunquypas anchata kuyuchkan,
yawar timpuhina.
Kaypim kachkani,
ñawiypas hatun pachamanta musquchkan
llipipiqta qawaspa
rinriypas pillpintupa pawayninta uyarichkan
chaskahina
allin kawsakuyta qayarispa.
Kaypim kachkani
wiqiypas tukusqa,
qunqurniypas quyu-quyu kachkan
chukchaypas yuraqllaña tukupakun
kay pachapa mana allin kawsayninta musyaspa.
Kaypim kachkani
ancha ruwayta maskaspa
mana puñuspa
ritikunata rikcharichispa.
Kaypim kachkani
hatun APUPA sunqunpi
puñupakuchkani
llapa llakiyniyta musyarinanpaq,
Inkarita rikcharichinanpaq
pillpintupa rapranpi pawananpaq
llapa pachata muyurinanpaq
yawarninta panchirichistin.
pillpintupa rapranhina,
makiypas pawachkan llantunhina,
sunquypas anchata kuyuchkan,
yawar timpuhina.
Kaypim kachkani,
ñawiypas hatun pachamanta musquchkan
llipipiqta qawaspa
rinriypas pillpintupa pawayninta uyarichkan
chaskahina
allin kawsakuyta qayarispa.
Kaypim kachkani
wiqiypas tukusqa,
qunqurniypas quyu-quyu kachkan
chukchaypas yuraqllaña tukupakun
kay pachapa mana allin kawsayninta musyaspa.
Kaypim kachkani
ancha ruwayta maskaspa
mana puñuspa
ritikunata rikcharichispa.
Kaypim kachkani
hatun APUPA sunqunpi
puñupakuchkani
llapa llakiyniyta musyarinanpaq,
Inkarita rikcharichinanpaq
pillpintupa rapranpi pawananpaq
llapa pachata muyurinanpaq
yawarninta panchirichistin.
Sapinchikta yuyarisun
Yawar mayullañas kani
sapa punchaw
runakuna huchayta yuyarichiwaptin,
runa simiytapas manchakuspa qunqarquni
rimaspaypas manamá
allinchu kani.
Chinkasqahinam purikuni
paykunas kanku mana huchayuq
paykunas kanku chuyanchasqa makiyuq.
Ñuqallas wakchahina
sapa punchaw tukukuni.
Manamá puñuytapas atinichu
kay hatun misipa sillunwan
kamachikuq runakuna mancharichiwaptin.
Yawar mayuhina ukuypi waqani
mana pipas yachananpaq,
usnu wayrahina chinkakunanpaq.
Amayá sapinchikta qunqasunchu
Ñawpaq ayllunchikkuna
tullunkuta kachunqaku
allpamanta lluqsiyta munaspanku.
Ñawpaq taytanchikkunapa sutinta yuyarisunchik,
ñawpaq mamanchikkunapa yachayninkuta hamutaspa,
ancha kuyakuq amawtanchikkuna
sapa punchaw ninku
icha chaypipas huchaykichikta tarirquwaqchik
chiqapta allichanapaq!
sapa punchaw
runakuna huchayta yuyarichiwaptin,
runa simiytapas manchakuspa qunqarquni
rimaspaypas manamá
allinchu kani.
Chinkasqahinam purikuni
paykunas kanku mana huchayuq
paykunas kanku chuyanchasqa makiyuq.
Ñuqallas wakchahina
sapa punchaw tukukuni.
Manamá puñuytapas atinichu
kay hatun misipa sillunwan
kamachikuq runakuna mancharichiwaptin.
Yawar mayuhina ukuypi waqani
mana pipas yachananpaq,
usnu wayrahina chinkakunanpaq.
Amayá sapinchikta qunqasunchu
Ñawpaq ayllunchikkuna
tullunkuta kachunqaku
allpamanta lluqsiyta munaspanku.
Ñawpaq taytanchikkunapa sutinta yuyarisunchik,
ñawpaq mamanchikkunapa yachayninkuta hamutaspa,
ancha kuyakuq amawtanchikkuna
sapa punchaw ninku
icha chaypipas huchaykichikta tarirquwaqchik
chiqapta allichanapaq!
Pawkar qinti
Wayrapa pawkar qintinmi kani,
muqukuna pawarimuptin, rikchariq qintim kani,
pachapa kuyakusqan sunqunmi kani
kichkakunapa yawarninwan llimpiq
qintim kani.
Wayrapa qinti wawanmi kani,
llapa qiwakunapa yaku munaynin,
chullunkapa wiqin,
chiri qasakunapa waqaychasqan.
Rapraypas musquyninta waytarichispam
hanaqpachata kicharichkan,
wayta ruruhina
yaw sumaq runa
sachakunata tarpuykuy,
muqukunata purunkunapi maqchiykuy
llapa lachiwakunapaq, pillpintukunapaq
urunquykunapaq.
Manamá suyayta atisaqchu,
huk chaska punchaw qawayta
sunquymi wañuchkan
llapa qanra runakunata qawaspa
rapraypas llimpinta chinkachichkan
puyu parata kallpanchaspa
chaymi
qaparini musquyniypi
tayta inti qunichiway nispa,
mama killa makallakuway nispa,
atakachaypas pachamamapa qasqunpi mawkayachkan,
icha wañuruspa allpallaña paywan kanaypaq!
muqukuna pawarimuptin, rikchariq qintim kani,
pachapa kuyakusqan sunqunmi kani
kichkakunapa yawarninwan llimpiq
qintim kani.
Wayrapa qinti wawanmi kani,
llapa qiwakunapa yaku munaynin,
chullunkapa wiqin,
chiri qasakunapa waqaychasqan.
Rapraypas musquyninta waytarichispam
hanaqpachata kicharichkan,
wayta ruruhina
yaw sumaq runa
sachakunata tarpuykuy,
muqukunata purunkunapi maqchiykuy
llapa lachiwakunapaq, pillpintukunapaq
urunquykunapaq.
Manamá suyayta atisaqchu,
huk chaska punchaw qawayta
sunquymi wañuchkan
llapa qanra runakunata qawaspa
rapraypas llimpinta chinkachichkan
puyu parata kallpanchaspa
chaymi
qaparini musquyniypi
tayta inti qunichiway nispa,
mama killa makallakuway nispa,
atakachaypas pachamamapa qasqunpi mawkayachkan,
icha wañuruspa allpallaña paywan kanaypaq!


